Đi tìm những yếu tố đặc trưng của ẩm thực Việt Nam

24/07/2019
Đi tìm những yếu tố đặc trưng của ẩm thực Việt Nam
Trong mắt nhiều người, ẩm thực Việt Nam thực ra rất giản dị, mộc mạc. Tuy nhiên giản dị, mộc mạc cũng không có nghĩa là người Việt không quan tâm đến hình thức, mà nét đẹp của món ăn Việt luôn luôn được đảm bảo nhờ vào các yếu tố đặc trưng sau.

Ẩm thực, Giải trí, Tham quan, Thưởng thức

 Dù thế nào thì có một sự thật là các món ăn Việt khi lên hình đều cực kì hấp dẫn, dưới ống kính của những người trong nước hay báo đài, truyền thông nước ngoài. Chẳng nói đâu xa, bên cạnh những lần chiễm chệ trên các báo thư New York Times (món bánh mì) hoặc các đài truyền hình SBS của Hàn Quốc, truyền thông của Úc và mới đây, có hai tấm ảnh của ẩm thực Việt đã lên hẳn bộ sưu tập của National Geographic.
 
Hiển thị dạng danh sáchHiển thị dạng lưới
  • Quan niệm về thẩm mỹ trong ẩm thực

    Quan niệm về thẩm mỹ trong ẩm thựcQuan niệm về thẩm mỹ trong ẩm thựcSlideshow

    Người Việt Nam là một dân tộc yêu thẩm mỹ và điều này cũng thể hiện trong tư duy sắp xếp, cách chọn màu, điểm tô cho món ăn. Tiến sĩ Nguyễn Thị Diệu Thảo cũng từng nói trong quyển Ẩm thực Việt Nam và thế giới, rằng người Việt Nam "ăn" bằng cả năm giác quan.

    Nghĩa là trước tiên mắt phải thấy hài hoà, hấp dẫn, tai nghe được âm thanh đầy thoả mãn khi xào nấu, nhai nuốt với cách lựa chọn và chế biến đúng đắn, mũi phải ngửi được mùi hương, tay phải cảm nhận được xúc cảm tốt từ món ăn, giòn hay dai, mềm hay cứng và cuối cùng là vị giác, cảm nhận được hương vị thơm ngon thuần tuý.

    Bảo người Việt Nam phóng khoáng, giản dị, nhưng thực ra cái tinh tế nó cũng phần nào thấm vào trong tư duy, thể hiện qua hành động một cách ngẫy hứng, tưởng chừng không mang tính suy nghĩ sâu xa.

  • Sự cân bằng trong các nguyên liệu

    Sự cân bằng trong các nguyên liệuSự cân bằng trong các nguyên liệuSlideshow

    Có rất nhiều lần, mình thường xuyên thấy mẹ, dì và các chị gái, mỗi lần nấu cơm là thể nào cũng phải bỏ thêm tí hành. Nhiều người thường lý giải rằng "bỏ tiêu cho ngọt, bỏ hành cho thơm". Thế nhưng bên cạnh hương vị còn có cả ý tứ mang tính thẩm mỹ.

    Hành, ngò cùng một số loại rau thơm khác đều có tính ứng dụng cao trong ẩm thực Việt. Ai đã từng mua rau ở chợ cũng biết, rằng dù cho mua bao nhiêu rau thì người bán cũng sẽ theo thói quen khuyến mãi thêm vài cọng hành xanh tươi, vài lá ngò rí. Có những món vốn không cần hành, ngò để làm dậy vị, nhưng người ta vẫn thường để một nhúm ngò, hành nhỏ lên trên, nhất là khi các món ăn đó thiếu màu xanh, ví như cơm chiên, các loại súp chẳng hạn.

    Về chuyện này thì rõ ràng ta thấy, người Việt có ý thức thẩm mỹ trong ẩm thực, không chỉ ăn ngon, người ta cũng muốn gây hấp dẫn từ ngoại hình của món ăn. Màu xanh từ hành, ngò trong tình huống này đóng vai trò cân bằng màu sắc, khiến tổng thể món ăn trông hài hoà, không quá tối, không quá chói hoặc nóng.

  • Hài hoà về màu sắc

    Hài hoà về màu sắcHài hoà về màu sắcSlideshow

    Mặt khác, nói đến màu sắc trong món ăn, cũng không thể không nhắc đến màu sắc trong ẩm thực miền Trung. Người miền Trung có một sự đam mê với màu sắc, điều này thể hiện từ kiến trúc, nghệ thuật làm gốm sứ, tác phẩm nghệ thuật cho đến ẩm thực.

    Trong đó nổi bật nhất là hệ ngũ sắc Pháp Lam bao gồm đỏ, tím, vàng, lục, xanh. Trích lời của Hoàng Phủ Ngọc Tường, một người con xứ Huế thì hệ màu này "rất chói lọi, lại vừa rất êm mắt". Người Huế hay người miền Trung rất hay có các món với màu sắc hài hoà như bánh cộ được gói trong giấy bóng ngũ sắc, cháo ngũ sắc, bánh Pháp Lam gần như thất truyền… Đến cả món cơm âm phủ rất bình dân cũng được sắp xếp sao cho có nhiều màu hài hoà.

  • Nghệ thuật sắp xếp

    Nghệ thuật sắp xếp Nghệ thuật sắp xếp Slideshow

    Nghệ thuật sắp xếp món ăn ở nước nào cũng có nét đặc trưng riêng, và Việt Nam cũng thế. Nhưng điểm độc đáo của nghệ thuật sắp xếp món ăn ấy chính là không chỉ áp dụng ở các bữa tiệc, các nhà hàng trang trọng mà ngay chính các hàng quán vỉa hè, người bán cũng có cách sắp xếp thức ăn, dẫu có phần "ngẫu hứng".

    Tuy nhiên cái "ngẫu hứng" này không cho người ta cảm giác cẩu thả, mà hơn thế, mang lại tính phóng khoáng, tự nhiên và thân thiết, dễ cảm thụ. Ví dụ như các món cơm tấm miền Nam hoặc bún thang miền Bắc. Hai món rất mực bình dân, tuy nhiên dù là ở hàng quán ven đường, thì đĩa cơm tấm bao giờ cũng theo một nguyên tắc: cơm nằm chính giữa, vén gọn lại, xung quanh điểm xuyết cà chua, dưa leo cắt lát cùng ít dưa chua. Thịt, bì, hoặc chả thì để phủ lên cơm hoặc bên cạnh, thêm quả trứng ốp lết phía trên và cuối cùng là rưới ít mỡ hành xanh mướt mát. Một món ăn có rất nhiều thành phần, nhưng những thành phần này không được cho vào một cách tuỳ tiện mà mang theo tư duy sắp đặt.

    Bún thang cũng là một món mang nhiều thành phần, và món này cũng hầu như luôn được trình bày theo quy luật: các nguyên liệu xếp vòng tròn trong tô, chính giữa là màu xanh biếc của rau, hành kèm thêm ít miếng ớt đỏ. Điều này cũng tương tự với nhiều món như phở, bún riêu, thoạt nhìn có vẻ tuỳ ý, nhưng xét kỹ thì người bán thường xuyên theo bản năng sắp xếp sao cho đẹp, trông hấp dẫn mà không tạo cảm giác "hổ lốn". Ấy chính là ý thức sắp xếp đã in sâu vào tâm thức người Việt Nam.

  • Đến chọn hình thức bày trí

    Đến chọn hình thức bày tríĐến chọn hình thức bày tríSlideshow

    Cách chọn bát đĩa thì không phải ai, hoặc nhà nào cũng chú ý, nhưng phần lớn người Việt luôn có bản năng chọn bát, đĩa phù hợp với món mình sẽ ăn. Trong chạn bếp của các gia đình người Việt, hầu như không bao giờ chỉ có một loại bát, một loại chén hoặc đĩa mà thường sẽ có nhiều loại với màu sắc, hoa văn khác nhau.

    Ngoài ra, người Việt cũng rất có ý tứ chọn hình dáng, kích cỡ bát đĩa phù hợp. Ví như chén đựng nước mắm, nước chấm thường phải là loại chén có kích cỡ nhỏ hơn chén cơm bình thường, hơi thấp và dẹt, chỉ đủ để đựng. Mặt khác, khi ăn các món canh, các món súp trong veo, người ta cũng thường có xu hướng chọn bát, tô trong suốt để làm tăng vẻ đẹp. Các món to và dài như gà, cá thường sẽ được đặt trong đĩa hình bầu dục, vừa vặn mà hài hoà.

Quảng cáo

Tổng hợp

Người đăng

Nhu Nguyen

Nhu Nguyen


Là thành viên từ ngày: 15/08/2018, đã có 461 bài viết